Er staat een televisie in de woonkamer. De soundbar eronder, een gameconsole in de kast, een decoder ernaast. Allemaal uit - of dat lijkt zo. In werkelijkheid staan ze op stand-by en verbruiken ze urenlang stroom zonder dat je het merkt. Sluipverbruik heet dat, en het kost een gemiddeld Nederlands huishouden jaarlijks tussen de 120 en 220 euro. Geld dat je simpelweg weggeeft zonder er iets voor terug te krijgen.
Het goede nieuws: de meeste sluipverbruikers zijn makkelijk aan te pakken. Een paar kleine aanpassingen leveren je al snel honderd euro per jaar op, zonder dat je ook maar een enkel apparaat hoeft te vervangen.
Wat sluipverbruik precies is
Apparaten die je uitschakelt via een afstandsbediening of door het scherm dicht te klappen, gaan zelden echt uit. Ze gaan op stand-by: een laag vermogen waarmee ze klaarstaan voor de volgende opdracht. Een televisie in stand-by verbruikt 0,5 tot 3 watt, afhankelijk van het model. Een gameconsole in rust-modus kan oplopen tot 10 tot 15 watt. Een laptoplader die in het stopcontact zit trekt stroom, ook al hangt er geen laptop aan.
Op zichzelf lijkt dat weinig. Maar een gemiddeld huishouden heeft tientallen van zulke apparaten. Bij elkaar opgeteld, over een heel jaar, levert dat honderden kilowatturen verspild stroomverbruik op. Milieu Centraal becijferde dat een gemiddeld huishouden tussen de 400 en 700 kWh per jaar verliest aan sluipverbruik.
De grootste boosdoeners in je huis
Niet elk apparaat verbruikt evenveel in stand-by. Dit zijn de bekendste energievreters:
- Settopboxen en decoders - oudere modellen verbruiken 10 tot 20 watt continu, ook als je nooit televisie kijkt
- Gameconsoles - een PlayStation 5 in rustmodus trekt circa 1,5 watt, maar oudere consoles in de snelle-start-modus liggen aanzienlijk hoger
- Televisies en soundbars - samen al gauw 2 tot 5 watt per uur in stand-by
- Opladers en transformatoren - laptopladers en USB-adapters die in het stopcontact zitten terwijl er niets aan hangt
- Oude hifi-installaties en versterkers - die draaien in veel huizen 24 uur per dag, ongeacht of er iemand naar luistert
- Routers en modems - die staan de meeste huishoudens non-stop aan, hoewel dat bij apparaten met een nachtelijke back-upfunctie ook een bewuste keuze kan zijn
Een goedkope energiemeter laat je per apparaat precies meten hoeveel watt het daadwerkelijk verbruikt. Zo zie je snel welke apparaten in jouw huis de meeste kosten veroorzaken, want dat verschilt per huishouden.
Hoeveel sluipverbruik je echt kost
Bij een gemiddelde stroomprijs van 0,30 euro per kWh kost 400 tot 700 kWh aan sluipverbruik je zo'n 120 tot 210 euro per jaar. Dat is het geld van een avondje uit eten, of anderhalf maand aan boodschappen voor een gezin van twee. Wie al nadenkt over manieren om de energierekening te verlagen, kan sluipverbruik aanpakken als een van de eenvoudigste vervolgstappen.
De spreiding is groot. Een klein appartement met weinig elektronica zit aan de lage kant. Een gezin met meerdere televisies, een spelcomputer, een thuisbioscoop-installatie en een thuiswerkkantoor zit al snel aan het maximum. Nibud berekent voor dit soort huishoudens dat onnodig stand-by verbruik een van de makkelijkst te reduceren kostenposten in huis is.
Zo pak je het aan
Er zijn een paar maatregelen die direct resultaat geven, zonder grote investering:
Schakelbare stekkerdoos bij de mediahoek. Zet je televisie, soundbar, decoder en spelcomputer op een schakelbare stekkerdoos. Een druk op de schakelaar, en alles staat echt uit. Kost drie tot vijf euro bij de bouwmarkt en betaalt zichzelf terug in een paar weken.
Opladers eruit als ze niet in gebruik zijn. Niet spectaculair per stuk, maar een huishouden heeft al gauw vijf tot tien opladers verspreid over kamers liggen. Het is een gewoonteverandering die niets kost en al snel tientallen kilowatturen per jaar scheelt.
Een energiemeter aanschaffen. Voor circa 15 euro meet je per apparaat het werkelijke verbruik. Handig als je wil weten welke apparaten in jouw huis de meeste stand-by stroom verbruiken - dat verschilt namelijk sterk per situatie. Sommige huishoudens ontdekken zo dat een oude router of verouderde decoder verantwoordelijk is voor een groot deel van de verspilling.
Slimme stekkers met tijdschema. Voor wie het volledig wil automatiseren zijn er slimme stekkers met app-bediening. Je stelt in dat de stekker elke nacht automatisch uitschakelt. Zo vergeet je nooit meer om de decoder eruit te trekken. Combineer dat met een slimme thermostaat en de besparing op jaarbasis telt flink op.
De decoder checken. Wie vrijwel alles via de ingebouwde apps van de televisie streamt, heeft de settopbox misschien niet meer nodig. Een decoder die continu aan staat maar zelden wordt gebruikt, is een van de duurste stand-by apparaten in huis. Annuleer je het kabelabonnement, dan valt er met een klap 10 tot 20 watt per dag weg.
Wat je na dit weekend anders doet
Pak het komende weekend aan als een kleine klus. Haal een schakelbare stekkerdoos voor de televisiehoek. Loop de kamers door en tel hoeveel opladers er onnodig in het stopcontact zitten. Meet eventueel een paar verdachte apparaten met een energiemeter. Dat is genoeg om een eerste schatting te maken van wat sluipverbruik jou specifiek kost.
Wie ook nadenkt over het energiecontract, doet er goed aan tegelijk ook het verbruik van apparaten in huis te optimaliseren. Een gunstig variabel tarief werkt pas echt in je voordeel als je tegelijkertijd het dagelijkse verbruik omlaag brengt.
Sluipverbruik aanpakken is niet spectaculair. Maar 150 tot 200 euro per jaar besparen met een investering van minder dan een tientje aan stekkerdozen? Dat is gewoon slim omgaan met je geld.